Bu zamanda bu kadar olay varken yaza yaza bunları mı yazıyorsun diyebilirsiniz. Bana göre o kadar önemli olay, bu zamanda bu kadar önemsiz ve/ya detay gözükebilecek veya daha dar bir kitleyi ilgilendirdiği iddia edilebilecek diğer olaylara ilişkin düşünce sistematiklerimizin bir sonucu. Ve şu anda varsa eser sayıdaki okurun “yeter senin sistematiğinden” dediğini duyar gibiyim. Vallahi ne derseniz diyebilirsiniz. Editörüm işten atana kadar yazacağım.
Bu sabah haberlere zap yaparken Doğru Haber Gazetesinde “Bakkal Amca zincir marketler pazar kapalı kalsın“ diyor başlığının alıntılandığını gördüm. Bu isteği haklı olarak nitelendirmiş gazete. Hiç itirazım yok. Ama anlamıyorum defalarca yazdım;
- Sorun ülkemizdeki zincir market mantığı mı?
- Yoksa zincir marketler ticaret sistematiğimizin bir sonucu mu?
- Yoksa ticaret sistematiğimiz belirli sayıdaki firmanın çoklu faaliyet alanında büyük oyuncu olmasının bir sonucu mu?
- Belirli sayıdaki firmanın çoklu faaliyet alanında olması yasaklarla engellenebilir mi? O zaman asıl sorun uyguladığımız en temel anlamda nasıl bir sosyal/ekonomik/hukuksal sistem icra ettiğimiz mi?
- Yoksa ticaret sistematiğimiz belirli sayıdaki firmanın çoklu faaliyet alanında büyük oyuncu olmasının bir sonucu mu?
- Yoksa zincir marketler ticaret sistematiğimizin bir sonucu mu?
Ne dersiniz Bakkal Amca’dan asıl en önemli konuya gelmiyor muyuz aslında?
Ama hadi yine sadece kısa başlıktan ve Bakkal Amca’dan gidelim. Haklı! talep yerine geldi. Bence hiç sakıncası yok görünürde. Zincir marketler pazar günü kapatıldılar. Tamam. Gelin bir daha düşünelim.
- Bu karar herkes tarafından bilineceğine (yani Bakkal Amca’nın semtindeki komşular tarafından) ve Bakkal Amca’nın artık burada detayına giremeyeceğim zincir market koşullarında satması beklenemeyeceğine göre zincir marketten alışveriş yapabilecek koşullarda olan komşular cumartesi gününden alışverişlerini yapamazlar mı?
- Eğer cevap evet ise Bakkal Amca’nın ek pazar cirosu neye bağlı olur. Cevap çok basit. Alınması unutulan ve ertelenemeyecek acil bir gereksinim. Bu sayı kaçtır.
- Peki Sayın Okurlar, zincir marketlerin bıraktım sadece pazar günü kapalı olmasını, 7/24 365 gün açık bırakılsalar ne olur? Ne yazık ki çok bilinen, çok temel bir neden (veresiye alış veriş) ile Bakkal Amca’ya gitmek zorunda olan vatandaşlarımız zincir marketlere gidebilirler mi? Yani Bakkal Amca kapalı olsa da olmasa da ona gitmek zorunda olan vatandaşımız başka yere gidebilecek mi? Ne dersiniz sorunun gerçek niteliği konusunda?
Peki ne olursa olsun tamam pazar günü kapattık zincir marketleri. O zaman en azından tutarlı olmak adına aynı kavramı her sektöre uygulamamız gerekmez mi? Örneğin pazar günü semt lokantasının burnunun dibinde açık olan, bıraktım uluslararası hızlı yemek lokantalarını, kaç tane anlı şanlı yerli işletmeyi kapatmamız gerekir, hiç düşündünüz mü? Ya da örneğin pazar günü zincir konfeksiyon mağazalarını kapatıp sadece semtlerdeki tekil mağazaları açık tutmamız gerekmez mi? Evet ne dersiniz? Peki tutarlılığı boş verdik, sadece Bakkal Amca dedik. Pazar günü zincir market kapattık. Sınavlarda soru zordu basit sorduk.
Tekrar düşünelim o zaman asıl temel adalet/hukuk/sistematik sorun çözümleri böyle mi gelecek? Bu kadar mı?
Sayın Okurlar, Allah aşkına sadece bir defa, ama sadece bir defa tek bir konuda analitik düşünmek için yorulalım. Eğer bunu yapmaz isek hep sonuçlar ile uğraşıp nasıl gözümüze bir şey çarpacak olur ise reflekssel o anı kurtaracak bir eylem yaparız sosyal hayatta da bunları yapacağız. Doğal olarak sadece o ana gösterilen reflekslerin bir sonucu ile yaşarsak (ki öyle yapıyoruz bana göre) sistematik/kurumsal/süreçsel/kalıcı vb her ne derseniz gerçek bir çözüm üretemeyeceğiz.
Tercih kapatmak mı/yasaklar mı/kolay sorular mı vb vb vb yoksa her şey açıkken, özgür, adil ve mutlu bir hayat yaşamak mı?
Fotoğraf : Rodnae Production
